ชั้นประโยค ป.ธ.๓

	๑๓. โลกวคฺควณฺณนา
	๑. ทหรภิกฺขุวตฺถุ. (๑๓๗)

	"หีนํ ธมฺมนฺติ อิมํ ธมฺมเทสนํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต
อญฺตรํ ทหรภิกฺขุ อารพฺภ กเถสิ.

	อญฺตโร กิร เถโร ทหรภิกฺขุนา สทฺธึ ปาโตว วิสาขาย
เคหํ อคมาสิ. วิสาขาย เคเห ปญฺจสตานํ ภิกฺขูนํ ธุวยาคุ นิจฺจํ ปญฺตฺตา โหติ. เถโร ตตฺถ ยาคุ ปิวิตฺวา ทหรํ นิสีทาเปตฺวา สยํ อญฺํ เคหํ อคมาสิ. เตน จ สมเยน วิสาขาย ปุตฺตสฺส ธีตา อยฺยิกาย าเน ตฺวา ภิกฺขูนํ เวยฺยาวจฺจํ กโรติ. สา ตสฺส ทหรสฺส อุทกํ ปริสฺสาเวนฺตี จาฏิยํ อตฺตโน มุขนิมิตฺตํ ทิสฺวา หสิ. ทหโรปิ ตํ โอโลเกตฺวา หสิ. สา ตํ หสมานํ ทิสฺวา "ฉินฺนสีโส หสตี ติ อาห. อถ นํ ทหโร "ตฺวํ ฉินฺนสีสา, มาตาปิตโรปิ เต ฉินฺนสีสา ติ อกฺโกสิ. สา โรทมานา มหานเส อยฺยิกาย สนฺติกํ คนฺตฺวา, "กิมิ ทํ อมฺมาติ วุตฺเต, ตม ตฺถํ อาโรเจสิ. สา ทหรสฺส สนฺติกํ อาคนฺตฺวา "ภนฺเต มา กุชฺฌิ, น เอตํ ฉินฺนเกสนขสฺส ฉินฺนนิวาสนปารุปนสฺส มชฺเฌ ฉินฺนกปาลม าทาย ภิกฺขาย จรนฺตสฺส อยฺยสฺส อติครุกนฺ ติ อาห. ทหโร "อาม อุปาสิเก, ตฺวํ มม ฉินฺนเกสาทิภาวํ ชานาสิ; อิมิสฺสา มํ `ฉินฺนสีโส ติ กตฺวา อกฺโกสิตุ วฏฺฏิสฺสตี ติ. วิสาขา เนว ทหรํ สญฺาเปตุ อสกฺขิ น ทาริกํ. ตสฺมึ ขเณ เถโร อาคนฺตฺวา "กิมิ ทํ อุปาสิเกติ ปุจฺฉิตฺวา ตม ตฺถํ สุตฺวา ทหรํ โอวทนฺโต อาห "อเปหิ อาวุโส, น ายํ ฉินฺนเกสนขวตฺถสฺส มชฺเฌ ฉินฺนกปาลํ อาทาย ภิกฺขาย จรนฺตสฺส อกฺโกสิ, ตุณฺหี โหหี ติ. "อาม ภนฺเต, กึ ตุมฺเห อตฺตโน อุปฏฺายิกํ อตชฺชิตฺวา มํ ตชฺชิสฺสถ, มํ `ฉินฺนสีโส ติ อกฺโกสิตุ วฏฺฏิสฺสตี ติ. ตสฺมึ ขเณ สตฺถา อาคนฺตฺวา "กิมิทนฺ ติ ปุจฺฉิ. วิสาขา อาทิโต ปฏฺาย ตํ ปวตฺตึ อาโรเจสิ. สตฺถา ตสฺส ทหรสฺส โสตาปตฺติผลูปนิสฺสยํ ทิสฺวา "มยา อิมํ ทหรํ อนุวตฺติตุ วฏฺฏตี ติ จินฺเตตฺวา วิสาขํ อาห "กึ ปน วิสาเข ตว ทาริกาย ฉินฺนเกสาทิมตฺตเกเนว มม สาวเก ฉินฺนสีเส กตฺวา อกฺโกสิตุ วฏฺฏตี ติ. ทหโร ตาวเทว อุฏฺาย อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา "ภนฺเต เอตํ ปญฺหํ ตุมฺเห สุฏฺฐุ ชานาถ, อมฺหากํ อุปชฺฌาโย จ มหาอุปาสิกา จ สุฏฺฐุ น ชานนฺตี ติ อาห. สตฺถา ทหรสฺส อตฺตโน อนุกูลภาวํ ตฺวา "กามคุณํ อารพฺภ หสนภาโว นาม หีโน ธมฺโม, หีนญฺ จ นาม ธมฺมํ เสวิตุ ปมาเทน จ สทฺธึ สํวสิตุ น วฏฺฏตี ติ วตฺวา อิมํ คาถม าห
	"หีนํ ธมฺมํ น เสเวยฺย, ปมาเทน น สํวเส, มิจฺฉาทิฏฺึ น เสเวยฺย, น สิยา โลกวฑฺฒโน ติ.
	ตตฺถ "หีนํ ธมฺมนฺติ: ปญฺจกามคุณธมฺมํ. โส หิ หีเนน
ชเนน ๑ อนฺตมโส โอฏฺโคณาทีหิปิ ปฏิเสวิตพฺโพ, หีเนสุ จ นิรยาทีสุ าเนสุ นิพฺพตฺตาเปตี ติ หีโน นาม; ตํ น เสเวยฺย. ปมาเทนาติ: สติโวสฺสคฺคลกฺขเณน ปมาเทนาปิ น สํวเสยฺย. น เสเวยฺยาติ: มิจฺฉาทิฏฺึ น คณฺเหยฺย. โลกวฑฺฒโนติ: โย หิ เอวํ กโรติ, โส โลกวฑฺฒโน นาม โหติ; ตสฺมา เอวํ อกรเณน ๒ สิยา โลกวฑฺฒโน ติ. ๓

	เทสนาวสาเน ทหโร โสตาปตฺติผเล ปติฏฺหิ. สมฺปตฺตานํปิ
สาตฺถิกา เทสนา อโหสี ติ.
ทหรภิกฺขุวตฺถุ.
************
๑. สี. ยุ. โส หิ หีโน ธมฺโม. ๒. อิโต ปรํ นกาโร นฏฺโ วิย ขายติ. ๓. เอวํ อมฺหากํ มติ: น สิยา โลกวฑฺฒโนติ: นิรตฺถกเมว โลกวฑฺฒโน น ภเวยฺย. ยถา ติณํ วฑฺฒมานํ นิรตฺถกเมว เขตฺตํ วฑฺเฒติ ปูเรติ, เอวํ หีโน ปุคฺคโล อุปฺปชฺชมาโน นิรตฺถกเมว โลกํ วฑฺเฒติ ปูเรติ. "โลกชฏิโต โลกขานูติ อตฺโถติ. สี. ม. ยุ. โปตฺถเกสุ ปน "อกรเณน น สิยา โลกวฑฺฒโนติ ขายติ.