|
๔. พนฺธนาคารวตฺถุ. (๒๔๓) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
โจเร อาเนตฺวา โกสลรญฺโ ทสฺเสสุ. เต ราชา อนฺทุพนฺธน-
รชฺชุพนฺธนสงฺขลิกพนฺธเนหิ พนฺธาเปสิ. ตึสมตฺตาปิ โข ชานปทา
ภิกฺขู สตฺถารํ ทฏฺฐุกามา อาคนฺตฺวา ทิสฺวา วนฺทิตฺวา ปุนทิวเส
สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จรนฺตา พนฺธนาคารํ คนฺตฺวา เต โจเร
ทิสฺวา ปิณฺฑปาตปฺปฏิกฺกนฺตา สายณฺหสมเย ตถาคตํ อุปสงฺกมิตฺวา
"ภนฺเต อชฺช อมฺเหหิ ปิณฺฑาย จรนฺเตหิ พนฺธนาคาเร พหู
โจรา อนฺทุพนฺธนาทีหิ พทฺธา มหาทุกฺขํ อนุภวนฺตา ทิฏฺา,
เต ตานิ พนฺธนานิ ฉินฺทิตฺวา ปลายิตุ น สกฺโกนฺติ; อตฺถิ นุ
โข ภนฺเต เตหิ พนฺธเนหิ ถิรตรํ อญฺํ พนฺธนํ นามาติ ปุจฺฉึสุ.
สตฺถา "ภิกฺขเว กึพนฺธนานิ นาเมตานิ: ยํ ปเนตํ ธนธญฺปุตฺต-
ทาราทีสุ ตณฺหาสงฺขาตํ กิเลสพนฺธนํ, เอตํ เอเตหิ สตคุเณน
สหสฺสคุเณน สตสหสฺสคุเณน ถิรตรํ, เอวํ มหนฺตํปิ ปเนตํ
ทุจฺฉินฺทิยํ พนฺธนํ โปราณกปณฺฑิตา ฉินฺทิตฺวา หิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา
ปพฺพชึสูติ วตฺวา อตีตํ อาหริ: |
|
|
เอกสฺมึ ทุคฺคตคหปติกุเล นิพฺพตฺติ. ตสฺส วยปฺปตฺตสฺส ปิตา
กาลมกาสิ. โส ภตึ กตฺวา มาตรํ โปเสสิ. อถสฺส มาตา
อนิจฺฉมานสฺเสว เอกํ กุลธีตรํ เคเห กตฺวา อปรภาเค
กาลมกาสิ. ภริยายปิสฺส กุจฺฉิยํ คพฺโภ ปติฏฺหิ. โส คพฺภสฺส
ปติฏฺิตภาวํ อชานนฺโตว "ภทฺเท ตฺวํ ภตึ กตฺวา ชีว, อหํ
ปพฺพชิสฺสามีติ อาห. "สามิ นนุ คพฺโภ เม ปติฏฺิโต, มยิ
วิชาตาย, ทารกํ ทิสฺวา ปพฺพชิสฺสสีติ อาห. โส "สาธูติ
สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตสฺสา วิชาตกาเล "ภทฺเท ตฺวํ โสตฺถินา วิชาตา,
อิทานาหํ ปพฺพชิสฺสามีติ อาปุจฺฉิ. อถ นํ สา "ปุตฺตกสฺส เต
ตาว ถนปานโต อปคมนกาลํ อาคเมหีติ วตฺวา ปุน คพฺภํ
คณฺหิ. โส จินฺเตสิ "อิมํ สมฺปฏิจฺฉาเปตฺวา คนฺตุ น สกฺกา,
อิมิสฺสา อนาจิกฺขิตฺวาว ปลายิตฺวา ปพฺพชิสฺสามีติ. โส ตสฺสา
อนาจิกฺขิตฺวาว รตฺติภาเค อุฏฺาย ปลายิ. อถ นํ นครคุตฺติกา
อคฺคเหสุ. โส "อหํ สามิ มาตุโปสโก นาม, วิสฺสชฺเชถ มนฺ ติ
อตฺตานํ วิสฺสชฺเชตฺวา เอกสฺมึ าเน วสิตฺวา หิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา
อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา อภิญฺา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา
ฌานกีฬาย กีฬนฺโต วิหาสิ. โส ตตฺถ วสนฺโตเยว "เอวรูปํปิ
นาม เม ทุจฺฉินฺทิยํ ปุตฺตทารพนฺธนํ กิเลสพนฺธนํ ฉินฺนนฺติ อุทานํ
อุทาเนสิ. |
|
|
อิมา คาถา อภาสิ. |
|
"น ตํ ทฬฺหํ พนฺธนม าหุ ธีรา,
ยทายสํ ทารุชปพฺพชญฺจ.
สารตฺตรตฺตา มณิกุณฺฑเลสุ
ปุตฺเตสุ ทาเรสุ จ ยา อเปกฺขา,
เอตํ ทฬฺหํ พนฺธนม าหุ ธีรา
โอหารินํ สิถิลทุปฺปมุญฺจํ.
เอตํปิ เฉตฺวาน ปริพฺพชนฺติ
อนเปกฺขิโน กามสุขํ ปหายาติ. |
|
|
อยสา นิพฺพตฺตํ อายสํ อนฺทุพนฺธนสงฺขาตํ ทารุชํ ปพฺพชติเณหิ
วา อญฺเหิ วา วากาทีหิ รชฺชุ กตฺวา กตํ รชฺชุพนฺธนํ [ตํ]
อสิอาทีหิ ฉินฺทิตุ สกฺกุเณยฺยภาเวน `ถิรนฺติ น วทนฺตีติ อตฺโถ. |
|
|
อตฺโถ. |
|
|
กุณฺฑเลสุ. |
|
|
ราโค, ยา จ ปุตฺตทาเรสุ อเปกฺขา ตณฺหา, เอตํ กิเลสมยํ พนฺธนํ
ปณฺฑิตปุริสา ทฬฺหนฺติ วทนฺติ. |
|
|
เหฏฺา หรตีติ โอหารินํ. |
สิถิลนฺติ: พนฺธนฏฺาเน ฉวิจมฺมมํสานิ น ฉินฺทติ โลหิตํ น
นีหรติ พนฺธนภาวํปิ อชานาเปตฺวา ถลปถชลปถาทีสุ กมฺมานิ กาตุ
เทตีติ สิถิลํ. |
|
|
ฺธนฏฺานโต กจฺฉโป วิย ทุมฺโมจิยํ โหตีติ ทุปฺปมฺุจํ. |
|
|
ฉินฺทิตฺวา อนเปกฺขิโน หุตฺวา กามสุขํ ปหาย ปริพฺพชนฺติ ปกฺกมนฺติ,
ปพฺพชนฺตีติ อตฺโถ. |
|
|
|
|
|
|
๑. "โยติ ปเทน ภวิตพฺพํ. |