ชั้นประโยค ป.ธ.๓

	๖. มลฺลิกาเทวีวตฺถุ. (๑๒๓)

	"ชีรนฺติ เว ราชรถา สุจิตฺตาติ อิมํ ธมฺมเทสนํ สตฺถา
เชตวเน วิหรนฺโต มลฺลิกํ เทวึ อารพฺภ กเถสิ.

	สา กิร เอกทิวสํ นหานโกฏฺกํ ปวิฏฺา มุขํ โธวิตฺวา
โอนตสรีรา ชงฺฆา โธวิตุ อารภิ. ตาย จ สทฺธึเยว ปวิฏฺโ เอโก วลฺลภสุนโข อตฺถิ. โส ตํ ตถา โอนตํ ทิสฺวา อสทฺธมฺมสนฺถวํ กาตุ อารภิ. สา ตสฺส ๑ ผสฺสํ สาทิยนฺตี อฏฺาสิ. ราชา อุปริปาสาเท วาตปาเนน โอโลเกนฺโต ตํ ทิสฺวา ตโต อาคตกาเล "นสฺส วสลิ, กสฺมา เอวรูปม กาสี ติ อาห. "กึ มยา กตํ เทว าติ. "สุนเขน สทฺธึ สนฺถโว ติ. "นตฺเถ ตํ เทว าติ. "มยา สามํ ทิฏฺํ, น าหํ ตว สทฺทหิสฺสามิ, นสฺส วสลี ติ. "มหาราช โย โกจิ อิมํ โกฏฺกํ ปวิฏฺโ อิมินา วาตปาเนน โอโลเกนฺตสฺส เอโกว ทฺวิธา ปญฺายตี ติ. "อภูตํ กเถสิ ปาเป ติ. "เทว ๒ สเจ เม น สทฺทหสิ, เอตํ โกฏฺกํ ปวิส, อหนฺ ตํ อิมินา วาตปาเนน โอโลเกสฺสามีติ. ราชา มนฺทธาตุโก ตสฺสา วจนํ สทฺทหิตฺวา โกฏฺกํ ปาวิสิ. สาปิ โข เทวี วาตปาเน ตฺวา โอโลเกนฺตี "อนฺธพาล มหาราช กินฺ นาเม ตํ อชิกาย สทฺธึ สนฺถวํ กโรสี ติ อาห, "น าหํ ภทฺเท เอวรูปํ กโรมี ติ วุตฺเตปิ, "มยาปิ สามํ ทิฏฺํ, น าหํ ตว สทฺทหิสฺสามี ติ อาห. ตํ สุตฺวา ราชา "อทฺธา อิมํ โกฏฺกํ ปวิฏฺโ เอโกว ทฺวิธา ปญฺายตี ติ สทฺทหิ. มลฺลิกา จินฺเตสิ "อยํ ราชา อนฺธพาลตาย มยา วฺจิโต, ปาปํ เม กตํ, อยญฺ จ เม อภูเตน อพฺภาจิกฺขิโต, อิทฺจ เม กมฺมํ สตฺถาปิ ชานิสฺสติ, เทฺว อคฺคสาวกาปิ อสีติ มหาสาวกาปิ ชานิสฺสนฺติ; อโห วต เม ภาริยํ กมฺมํ กตนฺ ติ. อยํ กิร รฺโ อสทิสทาเน สหายิกา อโหสิ. ตตฺถ จ เอกทิวสํ กตปริจฺจาโค ธนสฺส จุทฺทสโกฏิอคฺฆนโก อโหสิ. ตถาคตสฺส เสตจฺฉตฺตํ นิสีทนปลฺลงฺโก อาธารโก ปาทปีนฺ ติ อิมานิ ปน จตฺตาริ อนคฺฆาเนว อเหสุ. สา มรณกาเล เอวรูปํ มหาปริจฺจาคํ อนนุสฺสริตฺวา ตเทว ปาปกมฺมํ อนุสฺสรนฺตี กาลํ กตฺวา อวีจิมฺหิ นิพฺพตฺติ. รญฺโ ปน สา อติวิย ปิยา อโหสิ. โส พลวโสกาภิภูโต ตสฺสา สรีรกิจฺจํ กาเรตฺวา "นิพฺพตฺตฏฺานม สฺสา ปุจฺฉิสฺสามี ติ จินฺเตตฺวา สตฺถุ สนฺติกํ อคมาสิ. สตฺถา, ยถา โส อาคตการณํ น สรติ; ตถา อกาสิ. โส สตฺถุ สนฺติเก สาราณียํ ธมฺมกถํ สุตฺวา ปมุสฺสิ; เคหํ ปวิฏฺกาเล สริตฺวา "อหํ ภเณ `มลฺลิกาย นิพฺพตฺตฏฺานํ ปุจฺฉิสฺสามี ติ สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา ปมุฏฺโ, เสฺว ๓ ปุน ปุจฺฉิสฺสามี ติ ปุนทิวเสปิ อคมาสิ. สตฺถาปิ ปฏิปาฏิยา สตฺต ทิวสานิ, ยถา โส น สรติ; ตถา อกาสิ. สาปิ สตฺตาหเมว นิรเย ปจิตฺวา อฏฺเม ทิวเส ตโต จุตา ตุสิตภวเน นิพฺพตฺติ. กสฺมา ปน สฺส สตฺถา [๔] อสรณภาวํ อกาสิ? สา กิร สฺส อติวิย ปิยา อโหสิ มนาปา; ตสฺมา ตสฺสา นิรเย นิพฺพตฺตภาวํ สุตฺวา "สเจ เอวรูปา สทฺธาสมฺปนฺนา นิรเย นิพฺพตฺตา, ทานํ ทตฺวา กึ กริสฺสามี ติ มิจฺฉาทิฏฺึ คเหตฺวา ปญฺจนฺนํ ภิกฺขุสตานํ เคเห ปวตฺตํ นิจฺจภตฺตํ หราเปตฺวา นิรเย นิพฺพตฺเตยฺย; เตน สฺส สตฺถา สตฺตาหํ อสรณภาวํ กตฺวา อฏฺเม ทิวเส ปิณฺฑาย จรนฺโต สยเมว ราชทฺวารํ อคมาสิ. ราชา "สตฺถา อาคโต ติ สุตฺวา นิกฺขมิตฺวา ปตฺตํ อาทาย ปาสาทํ อภิรุหิตุ อารภิ. สตฺถา ปน รถสาลาย นิสีทิตุ อาการํ ทสฺเสสิ. ราชา สตฺถารํ ตตฺเถว นิสีทาเปตฺวา ยาคุขชฺชเกน ปฏิมาเนตฺวา วนฺทิตฺวา นิสินฺโนว "ภนฺเต อหํ `มลฺลิกาย เทวิยา นิพฺพตฺตฏฺานํ ปุจฺฉิสฺสามี ติ อาคนฺตฺวา ปมุฏฺโ; กตฺถ นุ โข สา ภนฺเต นิพฺพตฺตา ติ. "ตุสิตภวเน มหาราช าติ. "ภนฺเต ตาย ๕ ตุสิตภวเน อนิพฺพตฺติยา ๖ โก อญฺโ นิพฺพตฺติสฺสติ, ภนฺเต นตฺถิ ตาย สทิสา อิตฺถี; ตสฺสา หิ นิสินฺนฏฺานาทีสุ `เสฺว ตถาคตสฺส อิทํ ทสฺสามิ, อิทํ กริสฺสามี ติ ทานสํวิธานํ เปตฺวา อญฺํ กิจฺจเมว นตฺถิ; ภนฺเต ตสฺสา ปรโลกํ คตกาลโต ปฏฺาย สรีรํ เม น วหตี ติ. อถ นํ สตฺถา "มา จินฺตยิ มหาราช, สพฺเพสํ ธุวธมฺโม อยนฺ ติ วตฺวา "อยํ มหาราช รโถ กสฺส าติ ปุจฺฉิ. ราชา สิรสิ อญฺชลึ ปติฏฺเปตฺวา "ปิตามหสฺส เม ภนฺเต ติ [อาห.] "อยํ กสฺส าติ. "ปิตุ เม ภนฺเต ติ. "อยํ ปน รโถ กสฺส าติ. "มม ภนฺเต ติ. เอวํ วุตฺเต สตฺถา "มหาราช ตว ปิตามหสฺส รโถ เกน การเณน ตว ปิตุ รถํ น ปาปุณิ, ตว ปิตุ รโถ ตว รถํ น ปาปุณิ; เอวรูปสฺส นาม กฏฺกลิงฺครสฺสาปิ ชรา อาคจฺฉติ, กิมงฺคํ ปน อตฺตภาวสฺส; มหาราช สปฺปุริสธมฺมสฺเสว หิ ชรา นตฺถิ, สตฺตา ปน อชีรณกา นาม นตฺถี ติ วตฺวา อิมํ คาถม าห

	"ชีรนฺติ เว ราชรถา สุจิตฺตา, อโถ สรีรมฺปิ ชรํ อุเปติ, สตญฺ จ ธมฺโม น ชรํ อุเปติ, สนฺโต หเว สพฺภิ ปเวทยนฺตี ติ.

	ตตฺถ เวติ: ๗ นิปาโต. สุจิตฺตาติ: สตฺตหิ รตเนหิ อปเรหิ จ
รถาลงฺกาเรหิ สุฏฺฐุ จิตฺตา ราชูนํปิ รถา ชีรนฺติ. สรีรมฺปีติ: น เกวลํ รถาเอว, อิทํ สุปฏิชคฺคิตํ สรีรํปิ ขณฺฑิจฺจาทีนิ ปาปุณาติ ชรํ อุเปติ. สตญฺจาติ: พุทฺธาทีนํ ปน สนฺตานํ นววิโธ โลกุตฺตรธมฺโม จ กิญฺจิ อุปฆาตํ น กโรติ ชรํ น อุเปติ นาม. ปเวทยนฺตีติ. เอวํ สนฺโต พุทฺธาทโย สพฺภิ ปณฺฑิเตหิ สทฺธึ กเถนฺตี ติ อตฺโถ.

	เทสนาวสาเน พหู โสตาปตฺติผลาทีนิ ปาปุณึสู ติ.
มลฺลิกาเทวีวตฺถุ.
************
๑. สี. ยุ. "ตสฺสาติ นตฺถิ. ๒. สี. ยุ. "เทวาติ นตฺถิ. ๓. สี. ยุ. เสฺวทานิ. ๔. สี. ยุ. เอตฺถนฺตเร `สตฺตาหนฺติ อตฺถิ. ๕. ตสฺสาติ ยุตฺตตรํ. ๖. อนิพฺพตฺตายาติ ปเทน ภวิตพฺพํ. ๗. โปราณโปตฺถเก "หเวติ ปาโ.