ชั้นประโยค ป.ธ.๓

	๖. อชครเปตวตฺถุ. (๑๑๒)

	"อถ ปาปานิ กมฺมานีติ อิมํ ธมฺมเทสนํ สตฺถา เวฬุวเน
วิหรนฺโต อชครเปตํ อารพฺภ กเถสิ.

	เอกสฺมึ หิ สมเย มหาโมคฺคลฺลานตฺเถโร ลกฺขณตฺเถเรน สทฺธึ
คิชฺฌกูฏปพฺพตา โอตรนฺโต ทิพฺเพน จกฺขุนา ปญฺจวีสติโยชนิกํ อชครเปตํ นาม อทฺทส. ตสฺส สีสโต อคฺคิชาลา อุฏฺหิตฺวา ปริยนฺตํ คจฺฉนฺติ, ปริยนฺตโต อุฏฺหิตฺวา สีสํ คจฺฉนฺติ, อุภยโต อุฏฺหิตฺวา มชฺเฌ โอสรนฺติ. เถโร ตํ ทิสฺวา สิตํ กตฺวา ลกฺขณตฺเถเรน สิตการณํ ปุฏฺโ "อกาโล อาวุโส อิมสฺส ปญฺหสฺส พฺยากรณาย, สตฺถุ สนฺติเก มํ ปุจฺเฉยฺยาสี ติ วตฺวา ราชคเห ปิณฺฑาย จริตฺวา สตฺถุ สนฺติกํ คตกาเล ลกฺขณตฺเถเรน ปุฏฺโ อาห "ตตฺร าหํ อาวุโส เอกํ เปตํ อทฺทสํ, ตสฺส เอวรูโป นาม อตฺตภาโว, อหนฺ ตํ ทิสฺวา `น วต เม เอวรูโป อตฺตภาโว ทิฏฺปุพฺโพ ติ สิตํ ปาตฺว ากาสินฺ ติ. สตฺถา "จกฺขุภูตา วต เม ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺตี ติ อาทีนิ วทนฺโต เถรสฺส กถํ ปติฏฺาเปตฺวา "มยาเป ส ภิกฺขเว เปโต โพธิมณฺเฑเยว ทิฏฺโ, `เย จ ปน เม วจนํ น สทฺทเหยฺยุ, เตสนฺ ตํ อหิตาย อสฺส าติ น กเถสึ, อิทานิ โมคฺคลฺลานํ สกฺขึ ลภิตฺวา กเถมี ติ วตฺวา ภิกฺขูหิ ตสฺส ปุพฺพกมฺมํ ปุฏฺโ พฺยากาสิ:

	"กสฺสปพุทฺธกาเล กิร สุมงฺคลเสฏฺี นาม สุวณฺณิฏฺกาหิ
ภูมิยํ ปตฺถริตฺวา วีสติอุสภฏฺาเน ตตฺตเกเนว ธเนน วิหารํ กาเรตฺวา ตาวตเกเนว วิหารมหํ กาเรสิ. โส เอกทิวสํ ปาโตว สตฺถุ สนฺติกํ คจฺฉนฺโต นครทฺวาเร เอกิสฺสา สาลาย กาสาเวน ๑ สสีสํ ปารุปิตฺวา กลลมกฺขิเตหิ ปาเทหิ นิปนฺนํ เอกํ โจรํ ทิสฺวา "อยํ กลลมกฺขิตปาโท รตฺตึ วิจริตฺวา นิปนฺนมนุสฺโส ภวิสฺสตี ติ อาห. โจโร มุขํ วิวริตฺวา เสฏฺึ ทิสฺวา "โหตุ, ชานิสฺสามิ เต กตฺตพฺพนฺ ติ อาฆาตํ พนฺธิตฺวา สตฺตกฺขตฺตุ เขตฺตํ ฌาเปสิ. สตฺตกฺขตฺตุ วเช คุนฺนํ ปาเท ฉินฺทิ, สตฺตกฺขตฺตุ เคหํ ฌาเปสิ. โส เอตฺตเกนาปิ โกปํ นิพฺพาเปตุ อสกฺโกนฺโต ตสฺส จูฬุปฏฺาเกน สทฺธึ มิตฺตสนฺถวํ กตฺวา "กินฺ เต เสฏฺิโน ปิยนฺ ติ ปุจฺฉิตฺวา "คนฺธกุฏิโต อญฺํ ตสฺส ปิยตรํ นตฺถี ติ สุตฺวา "โหตุ, คนฺธกุฏึ ฌาเปตฺวา โกปํ นิพฺพาเปสฺสามี ติ, สตฺถริ ปิณฺฑาย ปวิฏฺเ, ปานียปริโภชนียฆเฏ ภินฺทิตฺวา คนฺธกุฏิยํ อคฺคึ อทาสิ. เสฏฺี "คนฺธกุฏี กิร ฌายตี ติ สุตฺวา อาคจฺฉนฺโต ฌามกาเล อาคนฺตฺวา คนฺธกุฏึ ฌามํ โอโลเกนฺโต วาลคฺคมตฺตมฺปิ โทมนสฺสํ อกตฺวา วามพาหุ สมฺมิฺชิตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน มหาอปฺโปิกํ อปฺโปเสิ. อถ นํ สมีเป ิตา ปุจฺฉึสุ "กสฺมา สามิ เอตฺตกํ ธนํ วิสฺสชฺเชตฺวา กตาย คนฺธกุฏิยา ฌามกาเล อปฺโปเสี ติ. โส อาห "เอตฺตกํ เม กมฺมํ กตฺวา ตาตา อคฺคิอาทีนํ ๒ อสาธารเณ พุทฺธสาสเน ธนํ นิทหิตุ ลทฺธํ, `ปุนปิ เอตฺตกํ วิสฺสชฺเชตฺวา สตฺถุ คนฺธกุฏึ กาตุ ลภิสฺสามี ติ ตุฏฺมานโส อปฺโปเสินฺ ติ. โส ปุน ตตฺตกํ ธนํ วิสฺสชฺเชตฺวา คนฺธกุฏึ กาเรตฺวา วีสติสหสฺสภิกฺขุปริวารสฺส สตฺถุโน ทานํ อทาสิ. ตํ ทิสฺวา โจโร จินฺเตสิ "อหํ อิมํ อมาเรตฺวา มงฺกุกาตุ น สกฺขิสฺสามิ, โหตุ, มาเรสฺสามิ นนฺ ติ นิวาสนนฺตเร ฉุริกํ พนฺธิตฺวา สตฺตาหํ วิหาเร วิจรนฺโตปิ โอกาสํ น ลภิ. มหาเสฏฺีปิ สตฺต ทิวสานิ พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ทานํ ทตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา อาห "ภนฺเต มม เอเกน ปุริเสน สตฺตกฺขตฺตุ เขตฺตํ ฌาปิตํ, สตฺตกฺขตฺตุ วเช คุนฺนํ ปาทา ฉินฺนา, สตฺตกฺขตฺตุ เคหํ ฌาปิตํ, อิทานิ คนฺธกุฏีปิ เตเนว ฌาปิตา ภวิสฺสติ; อหํ อิมสฺมึ ทาเน ปมํ ปตฺตึ ตสฺส ทมฺมี ติ. ตํ สุตฺวา โจโร "ภาริยํ วต เม กมฺมํ กตํ, เอวํ อปราธการเก มยิ อิมสฺส โกปมตฺตมฺปิ นตฺถิ, อิมสฺมึ ทาเน มยฺหเมว ปมํ ปตฺตึ เทติ; อหํ อิมสฺมึ ทุพฺภามิ, เอวรูปํ เม ปุริสํ อกฺขมาเปนฺตสฺส เทวทณฺโฑปิ มตฺถเก ปเตยฺย าติ คนฺตฺวา เสฏฺิสฺส ปาทมูเล นิปชฺชิตฺวา "ขมาหิ เม สามี ติ วตฺวา, "กึ อิทนฺ ติ วุตฺเต, "สามิ เอตํ เอตฺตกํ กมฺมํ มยา กตํ, ตสฺส เม ขมาหี ติ อาห. อถ นํ เสฏฺี "ตยา เม อิทญฺจิทญฺจ เอตฺตกํ กตนฺ ติ สพฺพํ ปุจฺฉิตฺวา, "อาม มยา กตนฺ ติ วุตฺเต, "ตฺวํ มยา น ทิฏฺปุพฺโพ, กสฺมา เม กุชฺฌิตฺวา เอวม กาสี ติ ปุจฺฉิ. โส เอกทิวสํ นครา นิกฺขนฺเตน เตน วุตฺตํ วจนํ สาเรตฺวา "อิมินา เม การเณน โกโป อุปฺปาทิโต ติ อาห. เสฏฺี อตฺตนา วุตฺตภาวํ สริตฺวา "อาม ตาต มยา วุตฺตํ, ตํ เม ขมาหี ติ โจรํ ขมาเปตฺวา "อุฏฺเหิ ตาต, ขมามิ เต คจฺฉ าติ อาห. "สเจ เม สามิ ขมสิ, สปุตฺตทารํ มํ ตว เคเห ทาสํ กโรหี ติ. "ตาต ตฺวํ, มยา เอตฺตเก กถิเต, เอวรูปํ เฉทนม กาสิ, เคเห วสนฺเตน ปน สทฺธึ น สกฺกา กิฺจิ กเถตุ, น เม ตยา เคเห วสนฺเตน กิจฺจํ อตฺถิ, ขมามิ เต, คจฺฉ ตาต าติ. โจโร ตํ กมฺมํ กตฺวา อายุปริโยสาเน อวีจิมฺหิ นิพฺพตฺโต ทีฆรตฺตํ ตตฺถ ปจิตฺวา วิปากาวเสเสน อิทานิ คิชฺฌกูฏปพฺพเต อชครเปโต หุตฺวา ปจฺจตี ติ.

	เอวํ สตฺถา ตสฺส ปุพฺพกมฺมํ กเถตฺวา "ภิกฺขเว พาลา นาม
ปาปานิ กมฺมานิ กโรนฺตา น พุชฺฌนฺติ, ปจฺฉา ปน อตฺตนา กตกมฺเมหิ ฑยฺหนฺตา อตฺตนาว อตฺตโน ทาวคฺคิสทิสา โหนฺตี ติ วตฺวา อนุสนฺธึ ฆเฏตฺวา ธมฺมํ เทเสนฺโต อิมํ คาถม าห

	"อถ ปาปานิ กมฺมานิ กรํ พาโล น พุชฺฌติ; เสหิ กมฺเมหิ ทุมฺเมโธ อคฺคิทฑฺโฒว ตปฺปตี ติ.

	ตตฺถ อถ ปาปานีติ: น เกวลํ พาโล โกธวเสน ปาปานิ
กโรติ, กโรนฺโตปิ น พุชฺฌตี ติ อตฺโถ. ปาปํ กโรนฺโต จ "ปาปํ กโรมี ติ อพุชฺฌนโก นาม นตฺถิ, "อิมสฺส กมฺมสฺส เอวรูโป นาม วิปาโก ติ อชานนตาย "น พุชฺฌตี ติ วุตฺตํ. เสหีติ: เตหิ อตฺตโน สนฺตเกหิ กมฺเมหิ. ทุมฺเมโธติ: ทุปฺปญฺโ ปุคฺคโล นิรเย นิพฺพตฺติตฺวา อคฺคิทฑฺโฒว ตปฺปตี ติ อตฺโถ.

	เทสนาวสาเน พหู โสตาปตฺติผลาทีนิ ปาปุณึสู ติ.
อชครเปตวตฺถุ.
************
๑. สี. ยุ. กาสาวํ. ๒. สี. ยุ. อคฺคิอาทีหิ.